第16章 16.6

(3)

接点を(x0,y0)(x_0, y_0)とおくと、この点は円上の点であるので

(x01)2+(y02)2=25(x_0 - 1)^2 + (y_0 - 2)^2 = 25 \qquad ①

円の接線の方程式は(x01)(x1)+(y02)(y2)=25(x_0 - 1)(x - 1) + (y_0 - 2)(y - 2) = 25 \qquad ②

接線は点(1,9)(1,9)を通るので

(x01)(11)+(y02)(92)=257y0=39y0=397(x_0 - 1)(1 - 1) + (y_0 - 2)(9 - 2) = 25 \qquad 7y_0 = 39 \qquad y_0 = \dfrac{39}{7}

これを①に代入して

(x01)2+(3972)2=25(x01)2+(257)2=25(x01)2=60049x01=±1067(x_0 - 1)^2 + \left(\dfrac{39}{7} - 2\right)^2 = 25 \qquad (x_0 - 1)^2 + \left(\dfrac{25}{7}\right)^2 = 25 \qquad (x_0 - 1)^2 = \dfrac{600}{49} \qquad x_0 - 1 = \pm\dfrac{10\sqrt{6}}{7}

x0=1±1067x_0 = 1 \pm \dfrac{10\sqrt{6}}{7}

これを①に代入して

(1±10671)2+(y02)2=2560049+(y02)2=25(y02)2=62549y02=±257\left(1 \pm \dfrac{10\sqrt{6}}{7} - 1\right)^2 + (y_0 - 2)^2 = 25 \qquad \dfrac{600}{49} + (y_0 - 2)^2 = 25 \qquad (y_0 - 2)^2 = \dfrac{625}{49} \qquad y_0 - 2 = \pm\dfrac{25}{7}

y0=2±257y_0 = 2 \pm \dfrac{25}{7}

これより4通りの点が確認されるが点(1,9)(1,9)を通る接線は(1±1067,2+257)\left(1 \pm \dfrac{10\sqrt{6}}{7}, 2 + \dfrac{25}{7}\right)のときである

これらを②に代入して

(1±10671)(x1)+(2+2572)(y2)=25±1067(x1)+257(y2)=25\left(1 \pm \dfrac{10\sqrt{6}}{7} - 1\right)(x - 1) + \left(2 + \dfrac{25}{7} - 2\right)(y - 2) = 25 \qquad \pm\dfrac{10\sqrt{6}}{7}(x - 1) + \dfrac{25}{7}(y - 2) = 25

±106(x1)+25(y2)=175±26(x1)+5(y2)=35\pm 10\sqrt{6}(x - 1) + 25(y - 2) = 175 \qquad \pm 2\sqrt{6}(x - 1) + 5(y - 2) = 35

5(y2)=26(x1)+35y2=±265(x1)+7y9=±265(x1)5(y - 2) = \mp 2\sqrt{6}(x - 1) + 35 \qquad y - 2 = \pm\dfrac{2\sqrt{6}}{5}(x - 1) + 7 \qquad y - 9 = \pm\dfrac{2\sqrt{6}}{5}(x - 1)

(4)

x2+y26x2y+9=0x^2 + y^2 - 6x - 2y + 9 = 0 \qquad ①

原点を通る直線を y=Cxy = Cx とおく これが円と接するのでその点をP(x0,y0)P(x_0, y_0)とすると

x02+C2x026x02Cx0+9=0x_0^2 + C^2 x_0^2 - 6x_0 - 2Cx_0 + 9 = 0

(1+C2)x022(3+C)x0+9=0(1+C^2)x_0^2 - 2(3+C)x_0 + 9 = 0

x0=3+C±(3+C)29(1+C2)1+C2x_0 = \frac{3+C\pm\sqrt{(3+C)^2-9(1+C^2)}}{1+C^2}

接線は円と1点のみで接するので

(3+C)29(1+C2)=0(3+C)29(1+C2)=0\sqrt{(3+C)^2-9(1+C^2)}=0 \qquad (3+C)^2-9(1+C^2)=0

9+6C+C299C2=08C2+6C=02C(34C)=0C=0, 349+6C+C^2-9-9C^2=0 \qquad -8C^2+6C=0 \qquad 2C(3-4C)=0 \qquad \therefore C=0,\ \frac{3}{4}

よって接線の方程式は y=0y=0y=34xy=\dfrac{3}{4}x

(5)

円の接線はx0x+y0y=4x_0 x + y_0 y = 4

これが(3,4)(3,4)を通るので 3x0+4y0=43x_0+4y_0=4

また(x0,y0)(x_0,y_0)は円上の点をとるので x02+y02=4x_0^2+y_0^2=4

①から

y0=134x0y_0 = 1-\frac{3}{4}x_0

これを②に代入して

x02+(134x0)2=4x02+132x0+916x02=425x0224x048=0x_0^2+\left(1-\frac{3}{4}x_0\right)^2=4 \qquad x_0^2+1-\frac{3}{2}x_0+\frac{9}{16}x_0^2=4 \qquad 25x_0^2-24x_0-48=0

x0=12±144+120025=12±134425=12±82125x_0=\frac{12\pm\sqrt{144+1200}}{25}=\frac{12\pm\sqrt{1344}}{25}=\frac{12\pm8\sqrt{21}}{25}

y0=13412±82125=19±62125=1662125y_0=1-\frac{3}{4}\cdot\frac{12\pm8\sqrt{21}}{25}=1-\frac{9\pm6\sqrt{21}}{25}=\frac{16\mp6\sqrt{21}}{25}

これから接線の方程式は

12±82125x+1662125y=4(複合同順)\frac{12\pm8\sqrt{21}}{25}x+\frac{16\mp6\sqrt{21}}{25}y=4 \qquad (\text{複合同順})

解説: r31bn1z