第9章 9.22

(1)

(4x2y−3y2)dx+(x3−3xy)dy=0(4x^2 y - 3y^2)dx + (x^3 - 3xy)dy = 0

積分因数を xx だけの関数 λ(x)\lambda_{(x)} とするとすると

P=4x2y−3y2、Q=x3−3xyP = 4x^2 y - 3y^2、Q = x^3 - 3xyとして

1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=1x3−3xy(3x2−3y−4x2+6y)=−1x\frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{1}{x^3 - 3xy}(3x^2 - 3y - 4x^2 + 6y) = -\frac{1}{x}

λ=exp⁡{−∫−1xdx}=x\lambda = \exp\left\{-\int -\frac{1}{x}dx\right\} = x

これを与式にかけると

(4x3y−3xy2)dx+(x4−3x2y)dy=0(4x^3 y - 3xy^2)dx + (x^4 - 3x^2y)dy = 0

A=4x3y−3xy2、B=x4−3x2yA = 4x^3 y - 3xy^2、B = x^4 - 3x^2 yとおくと ∂A∂y=∂B∂x=4x3−6xy\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = 4x^3 - 6xy よって完全微分系である

∫Adx=x4y−32x2y2=g\int Adx = x^4 y - \frac{3}{2}x^2 y^2 = gとするとき ∂g∂y=x4−32⋅2x2y=x4−3x2y\frac{\partial g}{\partial y} = x^4 - \frac{3}{2} \cdot 2x^2 y = x^4 - 3x^2y B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

2x4y−3x2y2=C2x^4 y - 3x^2 y^2 = C (C は任意定数)

(2)

(y+xy+sin⁡y)dx+(x+cos⁡y)dy=0(y + xy + \sin y)dx + (x + \cos y)dy = 0

P=y+xy+sin⁡y、Q=x+cos⁡yP = y + xy + \sin y、Q = x + \cos yとおき λ\lambda を積分因数として

1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=1x+cos⁡y{1−(1+x+cos⁡y)}=−1\frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{1}{x + \cos y}\{1-(1+x+\cos y)\} = -1

λ=exp⁡{−∫−1dx}=ex\lambda = \exp\left\{-\int -1dx\right\} = e^x

これを与式の両辺にかけて

(yex+xyex+exsin⁡y)dx+(xex+excos⁡y)dy=0(ye^x + xye^x + e^x \sin y)dx + (xe^x + e^x \cos y)dy = 0

A=yex+xyex+exsin⁡y、B=xex+excos⁡yA = ye^x + xye^x + e^x \sin y、B = xe^x + e^x \cos yとおくと

∂A∂y=∂B∂x=ex+xex+excos⁡y\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = e^x + xe^x + e^x \cos y よって完全微分系である

∫Adx=xyex+exsin⁡y=g\int Adx = xye^x + e^x \sin y = gとするとき ∂g∂y=xex+excos⁡y\frac{\partial g}{\partial y} = xe^x + e^x \cos y B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

ex(xy+sin⁡y)=Ce^x(xy + \sin y) = C (C は任意定数)

(3)

3x2ydx+(2x3−4y2)dy=03x^2 y dx + (2x^3 - 4y^2) dy = 0

P=3x2y,Q=2x3−4y2P = 3x^2 y, Q = 2x^3 - 4y^2 とおき、λ\lambda を積分因数とするとき

1P(∂Q∂x−∂P∂y)=13x2y(6x2−3x2)=1yλ=exp⁡(∫ydy)=yこれを与式の両辺にかけて\frac{1}{P}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{1}{3x^2 y}(6x^2 - 3x^2) = \frac{1}{y} \quad \lambda = \exp\left(\int_y dy\right) = y \quad \text{これを与式の両辺にかけて}

3x2y2dx+(2x3y−4y3)dy=03x^2 y^2 dx + (2x^3 y - 4y^3) dy = 0

A=3x2y2,B=2x3y−4y3A = 3x^2 y^2, B = 2x^3 y - 4y^3 とおくと ∂A∂y=∂B∂x=6x2y\displaystyle \frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = 6x^2 y よって完全微分系である

∫Adx=x3y2=g とするとき ∂g∂y=2x3yB−∂g∂y=−4y3∫(B−∂g∂y)dy=y4これから\int A dx = x^3 y^2 = g \text{ とするとき } \frac{\partial g}{\partial y} = 2x^3 y \quad B - \frac{\partial g}{\partial y} = -4y^3 \quad \int\left(B - \frac{\partial g}{\partial y}\right)dy = y^4 \quad \text{これから}

x3y2−y4=C(C は任意定数)x^3 y^2 - y^4 = C \quad \text{(C \text{は任意定数})}

(4)

(y3+2xy2+y+2x)dx+x(2y2+xy+1)dy=0(y^3 + 2xy^2 + y + 2x)dx + x(2y^2 + xy + 1)dy = 0

P=y3+2xy2+y+2x,Q=x(2y2+xy+1)P = y^3 + 2xy^2 + y + 2x, Q = x(2y^2 + xy + 1) とおき λ\lambda を積分因数とすると

1P(∂Q∂x−∂P∂y)=1y3+2xy2+y+2x{2y2+2xy+1−(3y2+4xy+1)}=−yy2+1\frac{1}{P}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{1}{y^3 + 2xy^2 + y + 2x}\{2y^2 + 2xy + 1 - (3y^2 + 4xy + 1)\} = \frac{-y}{y^2 + 1}

λ=exp⁡(∫−yy2+1dy)=exp⁡(−12log⁡(y2+1))=1y2+1これを与式の両辺にかけて\lambda = \exp\left(\int \frac{-y}{y^2 + 1} dy\right) = \exp\left(-\frac{1}{2}\log(y^2 + 1)\right) = \frac{1}{\sqrt{y^2 + 1}} \quad \text{これを与式の両辺にかけて}

1y2+1(y3+2xy2+y+2x)dx+xy2+1(2y2+xy+1)dy=0\frac{1}{\sqrt{y^2 + 1}}(y^3 + 2xy^2 + y + 2x)dx + \frac{x}{\sqrt{y^2 + 1}}(2y^2 + xy + 1)dy = 0

A=1y2+1(y3+2xy2+y+2x),B=xy2+1(2y2+xy+1)A = \displaystyle \frac{1}{\sqrt{y^2 + 1}}(y^3 + 2xy^2 + y + 2x), B = \frac{x}{\sqrt{y^2 + 1}}(2y^2 + xy + 1) とおくと

∂A∂y=∂B∂x=1y2+1(2y2+2xy+1)よって完全微分系である\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = \frac{1}{\sqrt{y^2 + 1}}(2y^2 + 2xy + 1) \quad \text{よって完全微分系である}

∫Adx=y2+1(xy+x2)=g とするとき ∂g∂y=yy2+1(xy+x2)+y2+1⋅xB−∂g∂y=0\int Adx = \sqrt{y^2 + 1}(xy + x^2) = g \text{ とするとき } \frac{\partial g}{\partial y} = \frac{y}{\sqrt{y^2 + 1}}(xy + x^2) + \sqrt{y^2 + 1} \cdot x \quad B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0

これから

y2+1(xy+x2)=C(C は任意定数)\sqrt{y^2 + 1}(xy + x^2) = C \quad \text{(C \text{は任意定数})}

(5)

(x3y3−y)dx+(x3y3−x)dy=0(x^3y^3 - y)dx + (x^3y^3 - x)dy = 0

P=x3y3−y,Q=x3y3−xP = x^3y^3 - y, \quad Q = x^3y^3 - x とおき λ\lambda を積分因数すると

(∂Q∂x−∂P∂y)1xP−yQ={3x2y3−1−(3x2y3−1−(3x2y3−1))}1x3y3−xy−(x3y3−xy)=3xy\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) \frac{1}{xP - yQ} = \{3x^2y^3 - 1 - (3x^2y^3 - 1 - (3x^2y^3 - 1))\} \frac{1}{x^3y^3 - xy - (x^3y^3 - xy)} = \frac{3}{xy}

λ=exp⁡(∫−3xydxy)=1x3y3\lambda = \exp\left(\int -\frac{3}{xy}dxy\right) = \frac{1}{x^3y^3} これを与式の両辺にかけて

(1−1x3y2)dx+(1−1x2y3)dy=0\left(1 - \frac{1}{x^3y^2}\right)dx + \left(1 - \frac{1}{x^2y^3}\right)dy = 0

A=1−1x3y2,B=1−1x2y3A = 1 - \frac{1}{x^3y^2}, \quad B = 1 - \frac{1}{x^2y^3} とおくと ∂A∂y=∂B∂x=2x3y3\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = \frac{2}{x^3y^3} よって完全微分系である

∫Adx=x+12x2y3=g\int Adx = x + \frac{1}{2x^2y^3} = g とするとき ∂g∂y=−1x2y3\frac{\partial g}{\partial y} = -\frac{1}{x^2y^3}, B−∂g∂y=1B - \frac{\partial g}{\partial y} = 1 これから

x+12x2y3+y=Cx + \frac{1}{2x^2y^3} + y = C (CC は任意定数)

解説: r31bn1z