第9章 9.21

(1)

2ydx−xdy=02ydx - xdy = 0

P=2yP = 2y、Q=−xQ = -x とおき λ\lambda を積分因数として

f(x)=1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=−1x(−1−2)=3xf_{(x)} = \frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{-1}{x}(-1-2) = \frac{3}{x} and ∫f(x)dx=3log⁡x\int f_{(x)}dx = 3\log x

λ(x)=e−3log⁡x=1x3\lambda_{(x)} = e^{-3\log x} = \frac{1}{x^3} これを与式の両辺にかけて

2yx3dx−1x2dy=02\frac{y}{x^3}dx - \frac{1}{x^2}dy = 0 and 2ydy=xdy2ydy = xdy

2∫1xdx=∫1ydy2\int\frac{1}{x}dx = \int\frac{1}{y}dy and 2log⁡x+C1=log⁡y2\log x + C_1 = \log y and eC1=Ce^{C_1} = C とおくと

Cx2=yCx^2 = y (C は任意定数)

(2)

(x−y)dx+xdy=0(x-y)dx + xdy = 0

P=x−yP = x - y、Q=xQ = x とおき λ\lambda を積分因数として

1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=2x\frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{2}{x} and λ=exp⁡(−∫2xdx)=1x2\lambda = \exp\left(-\int\frac{2}{x}dx\right) = \frac{1}{x^2} これを与式の両辺にかけて

x−yx2dx+1xdy=0\frac{x-y}{x^2}dx + \frac{1}{x}dy = 0

A=x−yx2A = \frac{x-y}{x^2}、B=1xB = \frac{1}{x} とおくと ∂A∂y=∂B∂x=−1x2\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = -\frac{1}{x^2} よって完全微分式である

∫Adx=log⁡x+yx=g\int Adx = \log x + \frac{y}{x} = g とおくと ∂g∂y=1x\frac{\partial g}{\partial y} = \frac{1}{x} and B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

log⁡x+yx=C\log x + \frac{y}{x} = C (C は任意定数)

(3)

y(y−x)dx+x2dy=0y(y - x)dx + x^2dy = 0

λ\lambdaを積分因数とする。令x=xmynx = x^m y^nと仮定して与式の両辺にかけて

(xmyn+1−xm+1yn+1)dx+xm+2yndy=0(x^m y^{n+1} - x^{m+1}y^{n+1})dx + x^{m+2}y^n dy = 0

P=xmyn+2−xm+1yn+1、Q=xm+2ynP = x^m y^{n+2} - x^{m+1}y^{n+1}、Q = x^{m+2}y^nとして

∂P∂y=(n+2)xmyn+1−(n+1)xm+1yn∂Q∂x=(m+2)xm+1yn\frac{\partial P}{\partial y} = (n + 2)x^m y^{n+1} - (n+1)x^{m+1}y^n \quad \frac{\partial Q}{\partial x} = (m+2)x^{m+1}y^n

完全微分系となるには∂P∂y=∂Q∂x\frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial x}とならばよいので

(n+2)xmyn+1−(n+1)xm+1yn=(m+2)xm+1yn(m+n+3)x−(n+2)y=0∴m=−1,n=−2(n + 2)x^m y^{n+1} - (n+1)x^{m+1}y^n = (m + 2)x^{m+1}y^n \quad (m + n + 3)x - (n + 2)y = 0 \quad \therefore m = -1, n = -2

よってλ=1xy2\lambda = \frac{1}{xy^2}となる。これを与式の両辺にかけて

(1x−1y)dx+xy2dy=0\left(\frac{1}{x} - \frac{1}{y}\right)dx + \frac{x}{y^2}dy = 0

A=1x−1y、B=xy2A = \frac{1}{x} - \frac{1}{y}、B = \frac{x}{y^2}とおくと ∂A∂y=∂B∂x=−1y2\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = -\frac{1}{y^2} よって完全微分系である

∫Adx=log⁡x−xy=g\int Adx = \log x - \frac{x}{y} = gとするのと ∂g∂y=xy2\frac{\partial g}{\partial y} = \frac{x}{y^2}、B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

log⁡x−xy=C(Cは任意定数)\log x - \frac{x}{y} = C \quad(C\text{は任意定数)}

(4)

(x2cos⁡x−y)dx+xdy=0(x^2 \cos x - y)dx + xdy = 0

P=x2cos⁡x−y、Q=xP = x^2 \cos x - y、Q = xとおきλ\lambdaを積分因数として

1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=2xλ=exp⁡(−∫2xdx)=1x2\frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{2}{x} \quad \lambda = \exp\left(-\int \frac{2}{x}dx\right) = \frac{1}{x^2}これを与式の両辺にかけて

(cos⁡x−yx2)dx+1xdy=0\left(\cos x - \frac{y}{x^2}\right)dx + \frac{1}{x}dy = 0

A=cos⁡x−yx2、B=1xA = \cos x - \frac{y}{x^2}、B = \frac{1}{x}とおくと ∂A∂y=∂B∂x=−1x2\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = -\frac{1}{x^2} よって完全微分系である

∫Adx=sin⁡x+yx=g\int Adx = \sin x + \frac{y}{x} = g とするとき ∂g∂y=1x\frac{\partial g}{\partial y} = \frac{1}{x}, B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

xsin⁡x+y=Cxx\sin x + y = Cx (C は任意定数)

(5)

y(y2+1)dx+x(y2−1)dy=0y(y^2 + 1)dx + x(y^2 - 1)dy = 0

λ\lambda を積分因数とする。今 λ=xmyn\lambda = x^m y^n と仮定して与式の両辺にかけて

(xmyn+3+xmyn+1)dx+(xm+1yn+2−xm+1yn)dy=0(x^m y^{n+3} + x^m y^{n+1})dx + (x^{m+1} y^{n+2} - x^{m+1} y^n)dy = 0

P=xmyn+3+xmyn+1P = x^m y^{n+3} + x^m y^{n+1}, Q=xm+1yn+2−xm+1ynQ = x^{m+1} y^{n+2} - x^{m+1} y^n とおくと

∂P∂y=(n+3)xmyn+2+(n+1)xmyn\frac{\partial P}{\partial y} = (n+3)x^m y^{n+2} + (n+1)x^m y^n, ∂Q∂x=(m+1)xmyn+2−(m+1)xmyn\frac{\partial Q}{\partial x} = (m+1)x^m y^{n+2} - (m+1)x^m y^n

完全微分系となるには ∂P∂y=∂Q∂x\frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial x} とならばよいので

(n+3)xmyn+2+(n+1)xmyn=(m+1)xmyn+2−(m+1)xmyn(n+3)x^m y^{n+2} + (n+1)x^m y^n = (m+1)x^m y^{n+2} - (m+1)x^m y^n

(m−n−2)y2−(m+n+2)=0(m - n - 2)y^2 - (m + n + 2) = 0 ∴m=0,n=−2\therefore m = 0, n = -2

よって λ=1y2\lambda = \frac{1}{y^2} となる。これを与式の両辺にかけて

(y+1y)dx+(x−xy2)dy=0\left(y + \frac{1}{y}\right)dx + \left(x - \frac{x}{y^2}\right)dy = 0

A=y+1yA = y + \frac{1}{y}, B=x−xy2B = x - \frac{x}{y^2} とおくと ∂A∂y−∂B∂x=1−1y2\frac{\partial A}{\partial y} - \frac{\partial B}{\partial x} = 1 - \frac{1}{y^2} よって完全微分系である

∫Adx=xy+xy=g\int Adx = xy + \frac{x}{y} = g として ∂g∂y=x−xy2\frac{\partial g}{\partial y} = x - \frac{x}{y^2}, B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

xy+xy=Cxy + \frac{x}{y} = C (C は任意定数)

(6)

(x2+y+1)dx−xdy=0(x^2 + y + 1)dx - xdy = 0

P=x2+y+1P = x^2 + y + 1、Q=−xQ = -x とおき、λ\lambdaを積分因数として

1Q(∂Q∂x−∂P∂y)=2x\frac{1}{Q}\left(\frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y}\right) = \frac{2}{x}

λ=exp⁡(−∫2xdx)=1x2\lambda = \exp\left(-\int \frac{2}{x}dx\right) = \frac{1}{x^2} これを与式の両辺にかけると

(1+yx2+1x2)dx−1xdy=0\left(1 + \frac{y}{x^2} + \frac{1}{x^2}\right)dx - \frac{1}{x}dy = 0

A=1+yx2+1x2A = 1 + \frac{y}{x^2} + \frac{1}{x^2}、B=−1xB = -\frac{1}{x} とおくと ∂A∂y=∂B∂x=1x2\frac{\partial A}{\partial y} = \frac{\partial B}{\partial x} = \frac{1}{x^2} よって完全微分系である

∫Adx=x−yx−1x=g\int Adx = x - \frac{y}{x} - \frac{1}{x} = g とするも ∂g∂y=−1x\frac{\partial g}{\partial y} = -\frac{1}{x}、B−∂g∂y=0B - \frac{\partial g}{\partial y} = 0 これから

x2−y−1=Cxx^2 - y - 1 = Cx (C は任意定数)

解説: r31bn1z